Free Delivery on Orders Above Rs. 499/- | Use CODE : KHARIF3 to get 3% OFF on Minimum purchase of ₹4999/- | Use CODE : KHARIF5 to get 5% OFF on Minimum purchase of ₹14999/- T&C Apply | Use Code “Sarpan" & get 10% off on All Sarpan Seeds on Purchase Above Rs. 1000/-

Menu
0

डाळिंबामध्ये प्राणघातक जीवाणूजन्य रोगांचे (ब्लाइट) एकत्रीकृत व्यवस्थापन

Posted by Dr. Asha K M on

डाळिंबामध्ये जिवाणूजन्य रोगांचा (बॅक्टेरिया) त्रास हा एक मोठा आजार आहे जो झॅन्टोमोनास क्सोनोपोडिस पीव्ही पुनिका मुळे होतो. डाळिंबातील जीवाणूंजन्य रोग हा देशातील डाळिंब उत्पादकांसाठी एक अत्यंत गंभीर धोका बनला आहे. डाळिंबातील जीवाणूंच्या डागांमुळे फळांच्या विपणनावर आणि फळांच्या गुणवत्तेवर परिणाम होतो.

 

लक्षणे:

पिवळ्या रंगाच्या रिंगांभोवती तपकिरी रंगाचे गोलाकार डाग पानांवर वर दिसतात, हळूहळू हा भाग काळा बनतो. नंतर प्रभावित पाने पिवळी पडून झाडांपासून  गळून पडतात.

 

हा रोग फुलांपर्यंत देखील पसरतो, ज्यामुळे फुले गळून पडतात आणि  फळांचा संच कमी होतो.

 

हा रोग फळ येणाऱ्या काळात अधिक तीव्र असतो. फळांवर काळे डाग दिसतात जे नंतर आकारात वाढतात आणि फळांच्या क्रॅकिंग / विभाजनामुळे संपूर्ण फळांचा पृष्ठभाग व्यापतात. पुढे संक्रमित फळे सडण्यास सुरवात होते .

 

हा रोग अगदी फांद्या आणि खोडांपर्यंत पसरतो, ज्यामुळे ते भाग कोरडे होण्यास सुरुवात होते, गंभीर परिस्थिती निर्माण झाल्यास त्या फांद्यांचा मृत्यू होतो.

संक्रमित खोडे/शाखा १५ दिवसांनी पिवळी व कोरडे होण्यास सुरुवात होईल. पुन्हा १५ दिवसानंतर इतर शाखा कोरडे होण्यास सुरवात करतील, अशा प्रकारे संपूर्ण वनस्पती प्रभावित होईल आणि कोरडे होण्यास सुरवात होईल

 

कारणेः

 1.सापेक्ष आर्द्रता >१५% च्या जास्त आणि तापमान २५-३0C रोगाच्या विकासास अनुकूल ठरते

२. ढगाळ हवामानासह अनियमित पाऊस डाळिंबातील जिवाणूजन्य रोग वेगवान पसरण्यासाठी अनुकूल ठरते

 

३. पोषक तत्वांचा अभावामुळे झाडे कमकुवत होऊन, रोग वाढीसाठी संवेदनशील बनवतात

४. रोगास कारणीभूत ठरणारे जीवाणू हवे मार्फत तसेच पाऊस पडताना येण्याऱ्या जोरदार हवेमुळे देखील पसरतात

५.  डाळिंबाला रोग आणणारे जीवाणू नैसर्गिक उघड्यावरुन किंवा जखमांनी झाडाच्या ऊतींमध्ये प्रवेश करतात

६.  फळ येण्याऱ्या काळात रोगाचा प्रादुर्भाव जास्त होतो

 

प्रतिबंधात्मक उपाय :

१.  लागवडीसाठी निरोगी सामग्री वापरा

२.  बागेत लागण झालेल्या सर्व झाडाचे भाग काढून जाळून त्यांचा नाश करा, बागेत स्वच्छता ठेवा

३. खतांचा पुरेसा आणि शिफारस केलेला डोस तसेच विघटित शेण खत आणि गांडूळ खतांचा वापर करावा ज्यामुळे झाडांची रोग प्रतिकारक शक्ति वाढतो

४. रोगप्रतिबंधक उपाय म्हणून, स्यूडोमोनस एसपीएस, बॅसिलस एसपी आणि ट्रायकोडर्मा एसपीसारख्या जैव एजंट्सचा उपयोग केल्यास करपा उद्भवणार्या बॅक्टेरियाविरूद्ध प्रतिकार होईल

अनुक्रमांक

 

तांत्रिक नाव

 

उत्पादनांची नावे

1

ट्रायकोडर्मा

 

(इकोडर्मा @ 20 ग्रॅम / लीटर  किंवा संजीवनी @ 20 ग्रॅम / लिटर  किंवा मल्टिप्लेक्स निसारगा @ 1 एमएल / लिटर किंवा बायो-फंगसाइड @ 20 ग्रॅम / लिटर किंवा अलडर्म @ 2-3 एमएल / लिटरवर उपचार करा)

2

स्यूडोमोनस

 

 (बॅकट्विप @ 1 एमएल / लिटर किंवा इकोमोनस 20 ग्रॅम / लिटर किंवा स्पॉट @ 1 मिली / लिटर किंवा अल्मोनस @ 2-3 एमएल / लिटर  किंवा बायो-जोडी @ 20 ग्रॅम / लिटर )

3

बॅसिलस एसपीएस

 

(माइल्डउन @ 1 एमएल / लिटर किंवा अबसील @ 2-3 एमएल / लिटर  किंवा बायो-जोडी @ 20 ग्रॅम / लिटर  किंवा मिलास्टिन के @ 2 एमएल / लिटर  किंवा osफोस @ 2-3 एमएल / लिटर  किंवा टीबी -2 फर्टिडोज @ 2 एमएल / लिटर  किंवा टीबी -3 फर्टिडोज @ 2 एमएल / लिटर )

 

५. जिवाणूंमुळे होणाऱ्या प्रकोपाच्या तीव्र घटनेत, हस्ता बहार पीक घ्या (सप्टेंबर-ऑक्टोबरमध्ये छाटणी करून) आणि डिसेंबर ते मे पर्यंत पिकाला विश्रांती द्या ज्यामुळे रोगाचे प्रमाण कमी होईल

६. रोपांची छाटणी करण्यापूर्वी १% बोर्डोक्स आर्द्रतेने फवारणी केल्याने रोगाची तीव्रता कमी होते त्यानंतर विपरनं करण्यासाठी एथ्रेलने फवारणी करावी

७. छाटणीसाठी स्वच्छ उपकरणे/साधने वापरा

८. छाटणीनंतर, संक्रमित वनस्पतींच्या बेसल खोडात स्ट्रेप्टोसायक्लिन किंवा स्ट्रेप्टोमाइसिन सल्फेट (०.५ ग्रॅम) किंवा बॅक्टिनाश @ ०.५ ग्रॅम + कॉपर ऑक्सी क्लोराईड @ ३ ग्रॅम / लिटर यांचे मिश्रण द्या. चांगले गंधरस / वापरण्यासाठी लाल माती वापरा

९. रोगप्रतिबंधक उपाय म्हणून, स्यालिसिलिक ऍसिड @३ ग्रॅम / लिटर चा उपयोग केल्यास रोगाविरूद्ध वनस्पतींचा सिस्टमिक अधिग्रहण प्रतिकारशक्ती सुधारेल

 

व्यवस्थापन:

डाळिंबामध्ये जिवाणूमुळे होणाऱ्या डागांना प्रभावीपणे व्यवस्थापित करण्यासाठी प्रतिबंधात्मक उपायांसह शेतकऱ्यांना एकात्मिक व्यवस्थापन पध्दती अवलंबिल्या पाहिजेत कारण एकट्या रासायनिक नियंत्रण पद्धतीमुळे जीवाणूजन्य रोग आटोक्यात येत नाहीत.

डाळिंबामध्ये जिवाणूजन्य रोगांचा त्रास कमी करण्यासाठी खालील संयोजन फवारण्या मदत करू शकतात

१. रोगाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात

बॅक्टिनाश ०.५ ग्रॅम/लिटर किंवा स्ट्रेप्टोमाइसिन सल्फेट @०.५ ग्रॅम /लिटर (प्लांटोमाइसिन किंवा क्रिस्टोसायक्लिन) + कॉपर ऑक्सी क्लोराईड @ ३ ग्रॅम /लिटर  (ब्लू कॉपर बुरशीनाशक किंवा कप्रिना किंवा ब्लिटॉक्स किंवा व्यलू गोल्ड) सह फवारणी करा.

 

२. आजाराच्या तीव्र घटनेदरम्यान

कॉपर हायड्रोक्साईड (कोकाइड) @ २.५ ग्रॅम / लिटर + बॅक्टिनाश @ ०.५ ग्रॅम / लिटर + स्ट्रेप्टोसायक्लिन @ ०.५ ग्रॅम / लिटर (प्लांटोमाइसिन किंवा क्रिस्टोसायक्लिन) सह फवारणी करा.

टीपः

1. जिवाणूनाशकाच्या प्रत्येक वापरानंतर झेडएनएसओ @ १ ग्रॅम + एमजीएसओ @ १ ग्रॅम + सीएएसओ @ १ ग्रॅम + बोरॉन @ १ ग्रॅम + एसओपी @ ३ ग्रॅम / लिटर पाण्याच्या मिश्रणाने वनस्पतींची फवारणी करावी जे रोगाच्या प्रभावी व्यवस्थापनास मदत करते आणि रोग विरुद्ध वनस्पतीची प्रतिकार शक्ती वाढवते.

किंवा

 

प्रत्येक जीवाणूनाशक फवारणी नंतर जनरल लिक्विड मायक्रोन्यूट्रिएंट @ 2.5 एमएल / लिटर + एस.ओ .पी (SOP) @ 3 ग्रॅम / लिटर सह फवारणी करावी.

2. डाळिंबात बुरशीजन्य रोगांच्या प्रभावी व्यवस्थापनासाठी, वरील सर्व एकात्मिक व्यवस्थापन पध्दती संपूर्ण शेती समुदायाने पाळाव्यात.

3. ट्रायकोडर्मा हर्झियानम (इकोडर्मा किंवा संजीवनी किंवा मल्टिप्लेक्स निसारगा किंवा ट्रीट बायो-फंगसाइड किंवा अलडर्म), स्यूडोमोनस फ्लूरोसेंस (बॅक्टविप किंवा इकोमोनस किंवा स्पॉट किंवा अल्मोनास किंवा बायो-जोडी) आणि पेसिलेमासेस अल्मोटोरोसिस सारख्या जैव एजंट्सच्या मिश्रणाचा मातीमध्ये अल्माइट किंवा अ‍ॅग्री नेमाटोड- लिक्विड) प्रत्येक रोप लागवडीच्या वेळी प्रत्येक रोपात 50 ग्रॅम तसेच दर 6 महिन्यांनी पुन्हा केल्याने जिवाणूंसह विविध बायोटिक आणि अ‍ॅबियोटिक तणावाविरूद्ध प्रतिकार वाढण्यास मदत होते. 

  

 ***********

By, 

Priyanka Allarwar, BigHaat

 ***********

अधिक माहितीसाठी कृपया 8050797979 वर कॉल करा किंवा कार्यालयीन वेळेत सकाळी 10 ते संध्याकाळी 5 या वेळेत 180030002434 वर मिस कॉल द्या.

------------------------------------------------------------------------------------------------

Disclaimer: The performance of the product (s) is subject to usage as per manufacturer guidelines. Read enclosed leaflet of the product(s) carefully before use. The use of this product(s)/ information is at the discretion of user.

   ***********


Share this post



← Older Post Newer Post →


Leave a comment